element-dots Created with Sketch.
Jonas Coone
Jonas , 20

“Noem me mevrouw en mijn hele dag is verpest”

element-squares Created with Sketch.
element-wiggles Created with Sketch.

Rode Neuzen Dag staat dit jaar in het teken van muziek, en laat dat net een mentale opkikker zijn voor de 20-jarige Jonas Coone. Jonas was vroeger een meisje en voelt hij zich in zijn nieuwe lichaam nog steeds niet volledig aanvaard. "Terwijl erkenning voor jongeren zó belangrijk is." Zijn beste vriend Mats, ook transgender, pleegde twee jaar geleden zelfmoord.

Jonas was nog jong toen hij besefte dat zijn lichaam niet bij hem paste. Als meisje speelde hij in de lagere school liever met jongens, zich voor de turn- of zwemles omkleden vond hij grúwelijk, net als rokjes en lang haar. "Pas toen mijn beste vriend Mats me in het tweede middelbaar vertelde dat hij transgender was en me verschillende informatiesites doorstuurde, vielen alle puzzelstukjes op hun plaats. Hij liet voor mij een nieuwe wereld opengaan. Al jaren zat ik met al die vragen waarop ik geen antwoord vond - Waarom speel ik liever met jongens? Waarom moet ik rokjes, speldjes en strikjes dragen? -en eindelijk vond ik niet alleen antwoorden, maar ook rust in mijn hoofd." Jonas ontdekte wie hij echt was. Hij knipte zijn haren kort en op zijn 16de veranderde hij zijn naam. Hij leerde ook zijn vriendin Jamilet (nu 25) kennen, met wie hij binnenkort gaat samenwonen.

Mama volhardde

Vandaag woont Jonas bij zijn vader in Deurne. Hij studeert orthopedagogie en wil na zijn studies graag psycholoog worden. Jonas' stem klinkt mannelijk, een gevolg van zijn hormoonbehandeling die nu al een jaar duurt. En toch is de vrouw in Jonas nog niet volledig verdwenen. Sinds deze zomer heeft hij geen borsten meer, maar op de operatie waarbij zijn baarmoeder verwijderd wordt, is het nog wachten, net als op de geslachtsoperatie. Aanvankelijk botste zijn transitie op onbegrip bij zijn moeder, die hem consequent met zijn meisjesnaam aansprak.

Nog steeds ziet hij zijn oude naam liever nergens meer zwart-op-wit opduiken, bang dat anderen hem zo zouden aanspreken. Het gaat niet altijd even goed met Jonas. Hij vergelijkt zijn transitie met een rollercoaster. "Ik kan enorm gelukkig zijn, intussen aanvaardde ook mijn mama wie ik ben en spreekt ze me aan met Jonas. Maar ik ben nog steeds heel onzeker en heb veel bevestiging nodig. Op straat lijkt het alsof ik altijd word aangestaard. Continu vraag ik me de kleinste dingen af: zijn mijn heupen niet te breed in deze broek? Is mijn gezicht nog te vrouwelijk? Hoe klinkt mijn stem? Als iemand mij met 'mevrouw' aanspreekt, is heel mijn dag verpest, ook al was ik zo goedgezind. Door mijn vriendin ben ik opengebloeid. En toch heb ik haar al honderd keer gevraagd of ze mij écht niet zal verlaten. We lopen ook niet meer hand in hand op straat, uit schrik dat groepjes jongeren geweld zullen gebruiken. Begin dit jaar heb ik een paar maanden thuis gezeten. Er zijn periodes dat ik me enorm slecht voel zonder dat ik kan zeggen waarom. Dan steek ik mijn oortjes in, sluit me helemaal af van de wereld, en luister naar muziek. Droevige muziek laat me dat gevoel plaatsen. Muziek is therapie, het zetje dat ik nodig heb om me weer volledig beter te voelen. Vooral de tekst is heel belangrijk. Meestal denk ik dan aan Mats. En vraag me continu af: waarom toch?"
 

'ça va'

Mats was een jaar ouder dan Jonas. Hij was niet alleen zijn beste vriend, maar ook zijn voorbeeld. Mats had al verschillende operaties achter de rug, maar zijn geslachtsoperatie werd steeds uitgesteld. "Omdat je voor zo'n operatie mentaal echt sterk in je schoenen moet staan", zegt Jonas. "En dat was niet zo. Hij wist dat, maar het was telkens een slag in zijn gezicht. Het laatste jaar van zijn leven zat hij in een instelling. Ik heb hem altijd gekend als een ontzettend vriendelijke levensgenieter. En toch had hij zelfmoordgedachten. Wat er dan precies scheelde? Ik weet het niet. Tot op de dag van vandaag vraag ik me nog altijd af wat hem had kunnen helpen. Twee dagen voor zijn dood stuurde ik een sms'je, met de vraag hoe het ging. Meer dan 'ça va' kreeg ik niet terug. Hem kennende laat ik hem beter met rust, dacht ik toen. Maar ik blijf me afvragen of ik tóch niet had moeten doorvragen." Mats overleed op 11 januari 2018. "Ook ik heb al vaak op een punt gezeten dat ik het helemaal niet meer zie zitten. Toen Mats stierf, wilde ik gewoon bij hem zijn, ook al moest ik daarvoor uit het leven stappen. Mijn vriendin en papa hebben mij erdoor gesleurd. Gelukkig kan ik nog steeds naar hen kijken en denken: zij zijn het waard om te blijven leven."

Aanvaard op school

"Zelf weet ik hoe belangrijk praten en een sociaal vangnet zijn", besluit Jonas, "maar je kan niemand verplichten om hulp te zoeken. Dan komt Rode Neuzen Dag goed van pas. Ik heb er al veel aan gehad. Omdat we als jongeren het gevoel krijgen erkend te worden. In het vijfde middelbaar mailde ik mijn situatie naar mijn klasleraar en leerlingenbegeleider. Zij zeiden dat ze mij niet plots als jongen konden beschouwen. Op een andere school werd ik wel aanvaard. Erkend worden door iemand die buiten de situatie staat, zoals een leerkracht, kan zó veel betekenen.

Speciaal voor Rode Neuzen Dag brengen artiesten in 'Liefde voor Muziek' op vrijdag 13 november geen covers van elkaar, maar wel nummers die voor jongeren een speciale betekenis hebben. Voor Jonas covert Sean Dhondt het nummer 'See you Again' van Charlie Puth. Dat werd gespeeld op de begrafenis van Mats, die ook Sean leerde kennen via het VTM-programma 'Over de Streep'. "Hij vertelde aan zijn medeleerlingen en leerkrachten over zijn transitie, wat ik zo moedig vond", vertelt Dhondt. "Je zag het gewicht letterlijk van zijn schouders vallen. Via Mats kruist mijn pad nu ook dat van Jonas. Tijdens de eerste lockdown zagen we bij de radio wat voor een onschatbare waarde muziek kan hebben als iemand het moeilijk heeft. Tijdens het nummer hield Jonas zich sterk, maar hij was me achteraf heel dankbaar. Mijn missie was geslaagd." "Het nummer gaat over familie, over de lange weg die je samen hebt afgelegd, en beschrijft zo goed mijn band met Mats", zegt Jonas. "Het horen in Seans versie was enorm emotioneel.

Wie vragen heeft over zelfdoding, kan anoniem contact opnemen met de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 of op www.zelfmoord1813.be

Bron: Het Laatste Nieuws (09/11/2020)